“Tiên học lễ” là học cách cư xử, học đạo đức, học sự kính trọng ông bà, cha mẹ, thầy cô, yêu thương bạn bè và sống có trách nhiệm với tập thể. “Hậu học văn” là học tri thức, học kỹ năng, học cách khám phá thế giới bằng tư duy khoa học và tinh thần cầu tiến. Hai nội dung ấy không tách rời mà luôn song hành, hỗ trợ lẫn nhau để hình thành nên một con người phát triển toàn diện. Trong thời đại công nghệ, học sinh có thể tiếp cận kiến thức rất nhanh, nhưng nếu thiếu nền tảng về đạo đức, lễ phép và ý thức sử dụng công nghệ đúng cách thì việc học ấy khó đạt được giá trị bền vững.
Đối với học sinh tiểu học, “học lễ” ngày nay không chỉ thể hiện trong lớp học truyền thống mà còn được mở rộng sang môi trường số. Các em cần được dạy cách giao tiếp văn minh khi học trực tuyến, biết lắng nghe, biết phát biểu đúng mực, biết sử dụng internet an toàn, biết chọn lọc thông tin tích cực và tránh xa những nội dung không phù hợp với lứa tuổi. Việc hình thành văn hóa ứng xử trên không gian mạng chính là biểu hiện cụ thể của tinh thần “Tiên học lễ” trong giai đoạn mới.
Tại Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm, phường Tân Sơn Nhì, Thành phố Hồ Chí Minh, việc giáo dục học sinh luôn hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực. Nhà trường không chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức mà còn quan tâm rèn luyện nền nếp, thói quen tốt, sự lễ phép, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích ứng với môi trường học tập hiện đại. Thông qua các tiết học chính khóa, hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt dưới cờ, giáo dục kỹ năng sống, các phong trào thi đua và việc ứng dụng công nghệ trong dạy học, học sinh được rèn luyện từ nhận thức đến hành vi, từ lời nói đến việc làm.
Trong quá trình ấy, vai trò của gia đình, giáo viên và Ban giám hiệu là vô cùng quan trọng. Khi nhà trường và phụ huynh cùng chung quan điểm giáo dục, học sinh sẽ được tạo điều kiện tốt nhất để hình thành nhân cách và phát triển năng lực một cách hài hòa.
Ý kiến của cha mẹ học sinh
Đại diện cha mẹ học sinh cho rằng, trong thời đại công nghệ hiện nay, việc giáo dục con em không thể chỉ dừng lại ở chuyện học kiến thức mà phải đặc biệt quan tâm đến việc dạy con cách sống, cách cư xử và ý thức sử dụng thiết bị công nghệ đúng mục đích. Phụ huynh nhận thấy rằng trẻ em ngày nay rất nhanh nhạy trong việc sử dụng điện thoại, máy tính bảng, internet, nhưng cũng vì thế mà các em dễ bị cuốn vào trò chơi, nội dung giải trí thiếu kiểm soát hoặc hình thành thói quen lệ thuộc vào màn hình nếu không có sự định hướng đúng đắn từ người lớn.
Theo ý kiến của phụ huynh, câu nói “Tiên học lễ, hậu học văn” vẫn luôn đúng trong mọi thời đại. Trẻ muốn học tốt trước hết phải biết nghe lời ông bà, cha mẹ, biết kính trọng thầy cô, biết đoàn kết với bạn bè và có ý thức tự giác trong học tập cũng như trong sinh hoạt hằng ngày. Gia đình là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách cho trẻ, vì vậy cha mẹ cần làm gương trong lời ăn tiếng nói, trong cách ứng xử và trong việc sử dụng công nghệ. Bên cạnh đó, phụ huynh cũng cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường để nhắc nhở, hướng dẫn con học tập tại nhà một cách khoa học; quy định thời gian sử dụng thiết bị điện tử hợp lý; tạo không gian sinh hoạt, đọc sách, trò chuyện để con phát triển cân bằng cả trí tuệ lẫn cảm xúc.
Đại diện cha mẹ học sinh cũng bày tỏ mong muốn nhà trường tiếp tục tăng cường các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng sử dụng internet an toàn và giáo dục đạo đức học sinh, để phụ huynh và nhà trường cùng đồng hành trong việc xây dựng cho các em nền tảng vững chắc cả về nhân cách lẫn tri thức.
Ý kiến đại diện giáo viên
Đại diện giáo viên nhà trường chia sẻ rằng, đối với học sinh tiểu học, giáo dục không chỉ là truyền đạt bài học trong sách vở mà còn là quá trình kiên trì rèn nền nếp, thái độ và hành vi cho các em mỗi ngày. Một tiết học hiệu quả không chỉ thể hiện ở việc học sinh hiểu bài, làm đúng bài tập mà còn ở cách các em biết lắng nghe, biết giơ tay phát biểu, biết hợp tác với bạn, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi và thực hiện nội quy lớp học.
Theo quan điểm của giáo viên, trong thời đại công nghệ, người thầy cần vừa đổi mới phương pháp giảng dạy, vừa giữ vững vai trò giáo dục đạo đức. Việc ứng dụng công nghệ vào bài giảng sẽ giúp tiết học sinh động hơn, hấp dẫn hơn, nhưng công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi học sinh có ý thức học tập nghiêm túc và tinh thần tự giác. Chính vì vậy, giáo viên luôn xem việc rèn “lễ” là tiền đề để học sinh học tốt “văn”. Khi các em có thái độ đúng, biết kính trọng thầy cô, yêu quý bạn bè và có trách nhiệm với việc học của mình, các em sẽ dễ dàng tiếp thu kiến thức và phát huy năng lực bản thân.
Đại diện giáo viên cũng nhấn mạnh rằng việc giáo dục học sinh cần có sự thống nhất giữa nhà trường và gia đình. Nếu ở trường thầy cô rèn các em nền nếp, lễ phép, nhưng ở nhà cha mẹ chưa thật sự quan tâm hoặc chưa đồng hành thì hiệu quả giáo dục sẽ chưa trọn vẹn. Vì vậy, sự phối hợp thường xuyên giữa giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh là yếu tố cần thiết để giúp học sinh phát triển toàn diện, đặc biệt trong việc hình thành thói quen học tập và sử dụng công nghệ một cách tích cực tại nhà.
Ý kiến của Hiệu trưởng
Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm khẳng định rằng, trong bất kỳ giai đoạn nào, giáo dục đạo đức vẫn là nền móng của giáo dục toàn diện. Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, nhà trường càng phải chú trọng hơn nữa việc thực hiện phương châm “Tiên học lễ, hậu học văn”, xem đây là kim chỉ nam trong công tác dạy học và giáo dục học sinh.
Theo Hiệu trưởng, nhà trường luôn xác định rõ rằng mục tiêu giáo dục tiểu học không chỉ dừng ở việc giúp học sinh biết đọc, biết viết, biết tính toán hay làm quen với công nghệ, mà quan trọng hơn là bồi dưỡng cho các em những phẩm chất tốt đẹp như lễ phép, trung thực, tự tin, trách nhiệm, đoàn kết và yêu thương. Công nghệ là công cụ hỗ trợ rất hiệu quả cho việc đổi mới dạy học, nhưng công nghệ không thể thay thế vai trò của giáo dục nhân cách. Vì vậy, nhà trường luôn triển khai các hoạt động giáo dục theo hướng hài hòa giữa dạy chữ và dạy người, giữa rèn năng lực học tập và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức.
Hiệu trưởng cũng nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục học sinh. Nhà trường sẽ tiếp tục đẩy mạnh các phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực; lồng ghép giáo dục lễ nghĩa, kỹ năng sống, văn hóa ứng xử và kỹ năng số trong các hoạt động dạy học. Đồng thời, Ban giám hiệu mong muốn mỗi phụ huynh sẽ là một người bạn đồng hành tích cực cùng nhà trường, góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, hiện đại và nhân văn cho học sinh.
Kết luận
Có thể thấy rằng, trong thời đại công nghệ số, việc giáo dục học sinh tiểu học càng cần được đặt trên nền tảng vững chắc của đạo đức, lễ phép và nhân cách. Tri thức hiện đại, kỹ năng số và khả năng hội nhập là rất cần thiết, nhưng muốn các em phát triển đúng hướng thì trước hết phải dạy các em biết kính trọng, biết yêu thương, biết cư xử đúng mực và biết sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.
Tinh thần “Tiên học lễ, hậu học văn” vì thế không hề cũ, mà ngược lại, càng trở nên thiết thực trong môi trường giáo dục hôm nay. Gắn với hoạt động giáo dục của Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm, phường Tân Sơn Nhì, Thành phố Hồ Chí Minh, đây chính là định hướng quan trọng để nhà trường, giáo viên và phụ huynh cùng chung tay xây dựng những thế hệ học sinh không chỉ chăm ngoan, học giỏi mà còn có đạo đức tốt, kỹ năng tốt và bản lĩnh bước vào tương lai.
#THDoanThiDiemTSN